O programie. PLAN to program do sporządzania szkiców, planów sytuacyjnych i wizualizacji 3D z miejsc zdarzeń drogowych, katastrof i innych zdarzeń. Umożliwia odwzorowanie geometrii i wyglądu miejsca zdarzenia oraz rodzaju i lokalizacji śladów. Dedykowane narzędzia i biblioteki gotowych obiektów pozwalają na sprawne i precyzyjne

Wypadek przy pracy…. i co dalej? W poprzednim artykule omówiliśmy co należy uczynić w razie zaistnienia wypadku przy pracy. Teraz omówimy dalsze działania. Obowiązek ten pracodawca realizuje poprzez działanie zespołu powypadkowego. Powołanie zespołu powypadkowego jest w zasadzie czynnością umowną, ponieważ przepisy prawa przesądzają o jego składzie. Zespół powypadkowy działa w składzie dwuosobowym. Natomiast kto konkretnie wejdzie do zespołu powypadkowego będzie uzależnione od charakteru zakładu pracy (jego wielkości, organizacji itp.). Okoliczności i przyczyny wypadków ustala zespół, w skład którego wchodzi pracownik służby bhp oraz społeczny inspektor pracy. Taki model zespołu powypadkowego nie zawsze będzie mógł być zrealizowany. W gospodarce dominują małe zakłady pracy, w których nie ma służby bhp ani społecznej inspekcji pracy. Stąd też będziemy mieć coraz częściej do czynienia z zespołami powypadkowymi o odmiennym składzie, a mianowicie: u pracodawcy, który zgodnie z artykułem 237¹¹ § 1 KP nie ma obowiązku tworzenia służby bezpieczeństwa i higieny pracy, w skład zespołu powypadkowego, zamiast pracownika służby bezpieczeństwa i higieny pracy, wchodzi pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby, albo specjalista spoza zakładu pracy; u pracodawcy, u którego nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego, zamiast społecznego inspektora pracy, jako członek zespołu wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, zgodnie z przepisami dotyczącymi szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy; jeżeli pracodawca nie może dopełnić obowiązku utworzenia zespołu powypadkowego w składzie dwuosobowym określonym wyżej, ze względu na małą liczbę zatrudnionych pracowników, okoliczności i przyczyny wypadku ustala zespół powypadkowy, w którego skład wchodzi pracodawca oraz specjalista spoza zakładu pracy. Przy tej okazji trzeba dokonać wyjaśnienia, kogo należy rozumieć jako specjalistę spoza zakładu pracy. Osoba taka powinna się legitymować wymaganiami kwalifikacyjnymi przewidzianymi dla specjalisty ds. bhp, a to znaczy, że powinna posiadać wyższe wykształcenie o kierunku lub specjalności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy albo studia podyplomowe w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz co najmniej 1 rok stażu pracy w służbie bhp, albo co najmniej 5-letni staż pracy na stanowisku inspektora pracy w Państwowej Inspekcji Pracy. Niezwłocznie po otrzymaniu wiadomości o wypadku i powołaniu zespołu przystępuje on do ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku. Zespół ustala okoliczności i przyczyny wypadku (bada wypadek), w szczególności poprzez: dokonanie oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych, zbadanie warunków wykonywania pracy i innych okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku, sporządzenie szkicu lub fotografii miejsca wypadku (jeśli jest to konieczne), wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego (jeśli stan jego zdrowia na to pozwala), zebranie informacji dotyczących wypadku od świadków wypadku, zasięgnięcie opinii lekarza lub innych specjalistów, zgromadzenie innych dowodów dotyczących wypadku, np. materiałów zebranych przez organy prowadzące śledztwo lub dochodzenie, a także ustaleń zespołu specjalistów powołanego przez właściwego ministra, wojewodę lub organ nadzorujący działalność, gdy wypadek miał rozmiary katastrofy albo spowodował zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego, dokonanie prawnej kwalifikacji wypadku zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, określenie środków profilaktycznych oraz wniosków, w szczególności wynikających z oceny ryzyka zawodowego na stanowisku pracy, na którym wystąpił wypadek. Fakt, że do wypadku doszło na skutek awarii maszyny (urządzenia) jako przyczyny bezpośredniej, być może jest efektem braku wymaganych przeglądów i konserwacji. Podobnie niewłaściwe — niezgodne z reżimem technologicznym — zachowanie pracownika skutkujące wypadkiem może mieć podłoże nie w braku jego kwalifikacji czy lekkomyślności, ale np. w nadmiernym zmęczeniu wynikającym z nieprzestrzegania reguł czasu pracy. Wydaje się nieodzowne rozpoznanie w sferze wypadku trzech obszarów, tj.: techniki, organizacji i czynnika ludzkiego (TOL). Klasyfikacja ta została przyjęta przy określaniu przyczyn wypadku. Faktycznie w każdym procesie pracy mamy do czynienia z szeroko rozumianymi czynnikami materialnymi (budynki, środki pracy, energia itp.), organizacją pracy (reżimy technologiczne, procedury i nadzór itp.) oraz z czynnikiem ludzkim (głównie pracownicy, ale również osoby dozoru). Tych trzech obszarów nie da się zdecydowanie rozdzielić, gdyż przynajmniej w części będą się nakładać. Na przykład urządzenie z obszaru techniki (środki materialne) mogło zostać wadliwie skonstruowane lub wyprodukowane, co dotyczy już czynnika ludzkiego. O organizacji pracy zarówno tej ogólnej, jak i indywidualnej na stanowiskach pracy decydują ludzie. Wnikliwa analiza wszystkich okoliczności, z uwzględnieniem powyższych uwag, powinna udzielić odpowiedzi na pytanie, dlaczego doszło do konkretnego wypadku, czyli jaka była jego przyczyna oraz w czym tkwił błąd i kto go popełnił. Sytuacje, kiedy tej odpowiedzi nie można znaleźć (wypadki losowe), występują niezwykle rzadko i nie decydują o bezpieczeństwie pracy. Należy sobie zdać sprawę, że wypadek, który już zaistniał, jest okazją do uczenia się na błędach. Oznacza to, że coś w dobrze wydawałoby się działającym mechanizmie, jakim jest proces pracy, nie działa prawidłowo. Mając rzeczywisty obraz wszystkich przyczyn wypadku zespół powypadkowy może określić właściwe wnioski i środki profilaktyczne. Jaki zatem powinien być obszar zainteresowania (rozpoznania) zespołu powypadkowego przy badaniu wypadku przy pracy? Przeglądowi, ocenie i analizie należy poddać: w zakresie techniki (T): szeroko rozumiane miejsce zdarzenia wypadkowego, tj. budynek i pomieszczenie pod kątem zgodności projektowania i wykonania z obowiązującymi przepisami (normami) dotyczącymi konstrukcji, wysokości, powierzchni, szerokości przejść, wentylacji, oświetlenia itp. Miejscem wypadku może być również teren zakładu poza budynkami, co z kolei będzie koncentrować uwagę na usytuowaniu dróg, przejść, nawierzchni, oznakowania, zabezpieczeniu ramp, schodów wejściowych itp., stosowaną technologię i oprzyrządowanie stanowisk pracy; należy przy tym ustalić, czy maszyny, urządzenia, narzędzia stosowane w procesie pracy są odpowiednie do jego realizacji, czy nie zostały dokonane zmiany procesu technologicznego bądź zastosowania wyżej wymienionych środków, czy stosowane są właściwe materiały i surowce, czy wreszcie stan środków pracy jest zgodny z wymogami bezpieczeństwa, choćby w zakresie osłon, ochrony przeciwporażeniowej bądź innych wymaganych zabezpieczeń, wyposażenie i stan środków ochrony osobistej oraz odzież roboczą; analizie poddajemy zakres wyposażenia w te środki, tj. czy do danego stanowiska (czynności) przyjęto niezbędne wyposażenie pracownika. Należy ocenić rodzaj sprzętu i odzieży pod względem skutecznego zabezpieczenia pracownika, np. czy maska przeciwpyłowa jest dostosowana do rodzaju zapylenia, czy rękawice ochronne spełniają wymagania związane z konkretnymi czynnościami, czy obuwie robocze jest odpowiednie do wykonywanej pracy (ocenie poddamy zarówno tabelę przydziału środków, jak i zgodność tych środków z jej założeniami). w zakresie organizacji (O): właściwą organizację stanowiska pracy, tj. odpowiednie rozmieszczenie środków pracy, właściwe składowanie materiałów i wyrobów gotowych, porządek i ład na stanowisku, właściwy przydział zadań pracownikom; ocenie będą podlegać zarówno szeroko rozumiane kwalifikacje pracownika (umiejętności zawodowe, fachowość), szkolenie bhp, odpowiedni stan zdrowia (predyspozycje), jak również zakres (ilość) zadań powierzonych pracownikowi pod względem możliwości ich wykonania w określonym czasie bez konieczności nadmiernego pośpiechu. Przy tej kwestii należy ocenić, czy nie naruszono zakazu pracy wynikającego z prac wzbronionych np. kobietom czy młodocianym, czy wynikającego z przeciwwskazań lekarskich, stosowną ilościowo obsadę pracowniczą do realizacji zadań; problem w tym zakresie może dotyczyć niemożności wykonywania pracy przez np. jedną osobę (nie da się być w dwóch miejscach jednocześnie, jak również nie może pracownik sam się asekurować przy pewnych pracach, choćby przy wejściu do studzienki), ale również może występować sytuacja odwrotna, w której „dodatkowy” pracownik jest jedynie przeszkodą w pracy, właściwe metody pracy — przestrzeganie reżimu technologicznego, instrukcji obsługi sprzętu, odpowiedni dobór narzędzi; nawet przy bezpiecznej bazie (pomieszczenie, urządzenia, materiały, narzędzia) może dojść do wypadku w razie niewłaściwego ich stosowania (wykorzystania). Cóż bowiem z tego, że maszyna ma odpowiednie osłony, jeśli pracownik je demontuje bo mu „przeszkadzają”, czy też mając do dyspozycji prawidłową drabinę rozstawną, próbuje przesuwać ją bez schodzenia z niej, sprawowanie nadzoru nad przebiegiem pracy; należy ustalić czy jest wymagany nadzór, a także czy jest właściwy w sensie kwalifikacji oraz jego sprawowania, tj. dopuszczania do pracy, egzekwowania bezpiecznych metod pracy, koordynowania prac zbiorowych, stosowania wymaganych ochron osobistych, sposobu i zasadności wydawanych poleceń, kontroli ich realizacji itp., czas pracy na danym odcinku (stanowisku), gdzie zaistniał wypadek; ocenie winien zwłaszcza podlegać fakt, czy praca jest (była) wykonywana w normalnym czasie, czy też w godzinach nadliczbowych. Istotne będą również stosowane systemy (rozkłady) czasu pracy, bo pracując np. w równoważnym czasie pracy pracownik może pracować po 12 godzin na dobę. Jeżeli zaś wystąpiły godziny nadliczbowe, to czy jest to sytuacja sporadyczna, czy dość typowa dla tego odcinka. Czas pracy wydłużony może przecież mieć wpływ na zmęczenie i być powodem błędów. w zakresie czynnika ludzkiego – zachowań ludzkich (L): prawidłowość zachowań ludzkich w zakresie przestrzegania wymogów bhp zarówno co do czynności technologicznych, jak i stosowania zabezpieczeń, środków ochrony, odzieży itp. Występujące nieprawidłowości zachowań pracowniczych należy ocenić pod względem znajomości zagrożeń i zasad bezpiecznej pracy, ich lekceważenia bądź innych uwarunkowań, jak pośpiech czy zmęczenie, funkcjonowanie nadzoru każdego szczebla nie tylko w zakresie już sygnalizowanym, tj. nadzoru nad pracą czy kontrolowania metod pracy, ale również co do przyczyn czy uwarunkowań tolerowania zagrożeń, nierealizowania zaleceń organów nadzoru, braku działań stwarzających klimat pracy bezpiecznej. Przedstawiony w zarysie kierunek ustaleń związanych z wypadkiem przy pracy będzie realizowany różnorodnymi metodami czy środkami, poczynając od wizji lokalnej na miejscu wypadku, poprzez inne czynności i dokumenty, o czym wcześniej wspomniano i o czym mowa poniżej. Oględziny miejsca wypadku Bardzo istotne dla prawidłowego rozpoznania i udokumentowania okoliczności i przyczyn wypadku mają oględziny miejsca wypadku. Mogą one umożliwić ustalenie stanu technicznego, wyposażenia i eksploatacji pomieszczenia lub rejonu, w którym zdarzył się wypadek, ustalenie stanu technicznego oraz wyposażenia w osłony i zabezpieczenia urządzenia, maszyny czy narzędzia, przy którym nastąpił wypadek, zapoznanie się z przebiegiem procesu technologicznego, przy realizacji którego nastąpił wypadek, określenie czynności, które wykonywał poszkodowany bezpośrednio przed wypadkiem, ustalenie świadków i ich rozmieszczenia w pomieszczeniu (rejonie) w momencie zaistnienia wypadku, ustalenie innych okoliczności, które mogły wpłynąć na wypadek. Ponieważ przeprowadzenie badania wypadku ma dać także odpowiedź na pytanie o przyczyny wypadku, staramy się zebrać i zabezpieczyć wszelkie ślady, przedmioty mające związek z wypadkiem, instrukcje, regulaminy i inne dokumenty dotyczące bezpiecznej obsługi urządzeń lub maszyn, przy których nastąpił wypadek. Wskazane jest, aby z oględzin sporządzić protokół, zawierający opis stwierdzonych faktów. Wskazane jest także wykonanie dokumentacji graficznej oględzin — szkicu, planu sytuacyjnego lub zdjęć miejsca wypadku. Na szkicu (planie sytuacyjnym) powinno być zaznaczone usytuowanie poszkodowanego, świadków, maszyn, urządzeń, źródeł energii itp. Wysłuchanie wyjaśnień poszkodowanego w wypadku Może to mieć miejsce w przypadku gdy pozwala na to stan zdrowia poszkodowanego. Zespół powypadkowy powinien dążyć, aby z wyjaśnień poszkodowanego uzyskać jak najwięcej wiadomości na temat okoliczności wypadku, a zwłaszcza dotyczących dokładnego czasu i miejsca zdarzenia, czynności, jakie wykonywał bezpośrednio przed i w czasie zdarzenia, oraz okoliczności (przebiegu) i przyczyn zdarzenia. Jeżeli stan poszkodowanego nie pozwala na jego wysłuchanie, zespół powinien dokonywać ustaleń i sporządzić protokół z pominięciem wyjaśnień poszkodowanego. Nie stanowi to naruszenia zasad postępowania w zakresie badania wypadków. W naszej ocenie wymóg „wysłuchania poszkodowanego” mógłby być spełniony również poprzez złożenie przez niego pisemnych wyjaśnień na temat okoliczności wypadku. Zebranie informacji od świadków wypadku Świadkiem wypadku powinna być zasadniczo osoba, która bezpośrednio widziała przebieg wypadku, lub znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, gdzie wypadek zaistniał. Nie można jednak wykluczyć jako świadka innej osoby, z którą np. poszkodowany rozmawiał bezpośrednio po wypadku. Zebrane informacje od świadków dokumentuje zapisem zespół powypadkowy, choć można przyjąć również złożenie wyjaśnień przez samych świadków w formie pisemnej. Zasięganie dodatkowych opinii Zespół powypadkowy w trakcie prowadzenia dochodzenia powypadkowego może napotkać na okoliczności, które mogą być wyjaśnione jedynie przez wydanie specjalistycznej opinii (lekarza, instytutu naukowo-badawczego itp.). Opinia ta, w formie pisemnej, sporządzana jest na koszt pracodawcy. Opinia nie musi mieć decydującego wpływu na ostateczną decyzję zespołu, może ona nawet być przez niego całkowicie pominięta. Zespół powypadkowy nie powinien się jednak wahać z wystąpieniem z wnioskiem do pracodawcy o jej sporządzenie, jeżeli ma wątpliwości co do istnienia przyczyny zewnętrznej zdarzenia, jego nagłości, ewentualnie nie jest w stanie samodzielnie w pełni rozwikłać zawiłości technicznych lub prawnych. Prawdopodobna wersja zdarzenia Po zakończeniu zbierania informacji od świadków i zebraniu dodatkowych opinii, zespół powypadkowy musi dokonać oceny zebranych materiałów dowodowych. Ma wtedy jeszcze czas na wyjaśnienie widocznych niejasności lub niedomówień przez przeprowadzenie powtórnych rozmów ze świadkami, zlecenie wykonania dodatkowych ekspertyz lub opinii. W wyniku dokonanych ustaleń wytworzą się z reguły przynajmniej dwa scenariusze zdarzenia wypadkowego. Poszkodowany, o ile popełnił jakiś błąd lub zachował się niezgodnie z instrukcją, stara się przedstawić swoje działanie korzystniej. Możliwa jest też sytuacja odwrotna, świadkowie w wyniku namowy lub groźby pracodawcy starają się umniejszyć winę pracodawcy, sugerując, że główną winę za zaistniały wypadek ponosi poszkodowany. Żeby wybrać najbardziej prawdopodobną wersję zdarzenia, należy konfrontować każdy z możliwych scenariuszy ze znanymi faktami i zebranymi wyjaśnieniami. Dopiero gdy ustalimy scenariusz zdarzenia wypadkowego, możemy przystąpić do określenia najbardziej prawdopodobnej przyczyny wydarzenia. Przyczyny wydarzenia można z grubsza podzielić na dwie grupy: wynikające z błędu poszkodowanego, wynikające z wad zakładowego systemu bezpieczeństwa. Ustalenie, do której z tych grup należy podstawowa przyczyna wypadku, może mieć wpływ na ewentualne działania profilaktyczne, ale może mieć też wpływ na prawo do świadczeń wynikających z zaistniałego wypadku. Sporządzenie dokumentacji powypadkowej Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku zespół powypadkowy sporządza — nie później niż w ciągu 14 dni od dnia powiadomienia o wypadku — protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku (zał. nr 1 niniejszej pozycji), zwany potocznie „protokołem powypadkowym”, według wzoru ustalonego przez MGiP w rozporządzeniu z dnia 16 września 2004 r. (Dz. U. Nr 227, poz. 2298). Jeżeli wystąpią uzasadnione przeszkody lub trudności w dotrzymaniu 14-dniowego terminu sporządzenia protokołu, niezbędne jest podanie tych przyczyn w treści protokołu powypadkowego. Protokół powypadkowy sporządza się w odpowiedniej ilości egzemplarzy i wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową dostarcza się do podpisu pracodawcy. Pozostałą dokumentację powypadkową tworzą: protokół oględzin miejsca wypadku, szkice lub fotografie miejsca wypadku, wyjaśnienia poszkodowanego i informacje zebrane od świadków wypadku, pisemne opinie lekarzy i innych specjalistów, inne dokumenty wskazujące okoliczności i przyczyny wypadku. Do dokumentacji powypadkowej należy także zdanie odrębne, które może złożyć każdy z członków zespołu powypadkowego. Zdanie odrębne powinno mieć uzasadnienie i załącza się go do protokołu powypadkowego. Dołącza się do niej również uwagi i zastrzeżenia poszkodowanego lub uprawnionych członków rodziny pracownika zmarłego w wyniku wypadku. W przypadku rozbieżności zdań członków zespołu, o treści protokołu powypadkowego decyduje pracodawca. Stwierdzenie w protokole powypadkowym, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy, albo że zachodzą okoliczności, które mogą mieć wpływ na prawo pracownika do świadczeń przysługujących z tytułu wypadku, wymaga szczegółowego uzasadnienia i wskazania dowodów stanowiących podstawę takiego stwierdzenia. Zespół powypadkowy jest obowiązany zapoznać z treścią protokołu powypadkowego: poszkodowanego, uprawnionych członków rodziny pracownika zmarłego w wyniku wypadku, oraz poinformować ich o prawie zgłoszenia uwag i zastrzeżeń do ustaleń zawartych w protokole powypadkowym. W ciągu 5 dni od sporządzenia protokołu powypadkowego pracodawca: – zatwierdza go, – zwraca niezatwierdzony protokół, w celu wyjaśnienia i uzupełnienia go przez zespół powypadkowy, jeżeli: zgłoszone zostały do niego zastrzeżenia przez poszkodowanego lub członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika, albo protokół nie został sporządzony prawidłowo. Zespół powypadkowy, w okresie nie dłuższym niż 5 dni, sporządza nowy protokół powypadkowy i po dołączeniu protokołu poprzednio niezatwierdzonego, przekazuje go pracodawcy. Niezwłocznie po zatwierdzeniu protokołu pracodawca przekazuje: jeden egzemplarz poszkodowanemu lub uprawnionym członkom rodziny (przy wypadku śmiertelnym), jeden egzemplarz właściwemu inspektorowi pracy (jedynie w przypadku wypadków śmiertelnych, ciężkich lub zbiorowych). Właściwy inspektor pracy może zwrócić pracodawcy protokół powypadkowy zawierający ustalenia.

Świadkowie zdarzenia: 1. Adam Nowak, zamieszkały w Pruszkowie na ulicy Wolskiej 17. Numer telefonu: 606606606. Pod oświadczeniem powinny się znaleźć podpisy uczestników zdarzenia, świadków i data wypełnienia dokumentu. Najlepiej, żeby opis kolizji drogowej zawierał szkic obrazujący, jak doszło do szkody.

Przejdź doZabezpieczenie miejsca wypadku – podstawowe czynnościZabezpieczenie miejsca wypadku – mała kolizja lub stłuczkaCo zrobić w przypadku poważnego wypadku?Wypadek czy stłuczka samochodowa może przydarzyć się każdemu bez względu na doświadczenie i umiejętności. Dlatego warto znać zasady zachowania w takiej sytuacji i bezwzględnie ich przestrzegać. Jak wygląda prawidłowe zabezpieczenie miejsca wypadku drogowego? Zabezpieczenie miejsca wypadku – podstawowe czynności Na miejscu wypadku trzeba postępować rozważnie. Jeżeli nie ma zabitych lub rannych, musimy niezwłocznie usunąć auto z miejsca zdarzenia, aby nie powodowało zagrożenia i nie blokowało ruchu. Ponadto trzeba niezwłocznie wyłączyć pracujący silnik auta, które uległo wypadkowi, i odłączyć dopływ prądu z akumulatora. Gdy auto znajduje się na zboczu czy wzniesieniu, należy unieruchomić je, poprzez np. zaciągnięcie ręcznego hamulca. To pierwsze czynności, które można wykonać jako zabezpieczenie miejsca wypadku. Jeżeli są ranni lub zabici, musimy włączyć w naszym samochodzie światła awaryjne i umieścić na drodze trójkąt ostrzegawczy. Jeśli w wypadku są ranni, konieczna jest szybka reakcja. Najpierw oceniamy stan poszkodowanych i wzywamy pomoc (nr 112 z telefonu komórkowego). Niestety, może się okazać, że przeżycie poszkodowanych zależy od nas. W pierwszej kolejności pomocy udzielamy osobom nieprzytomnym, a nie tym, które najgłośniej się o nią dopominają. Gdy na miejscu zdarzenia nie ma dodatkowych niebezpieczeństw zagrażających życiu poszkodowanych, np. osunięcie się auta ze skarpy lub jego zapalenie się, nie wolno wyjmować rannych z pojazdu. Pomocy udzielamy w aucie, czekając na przyjazd karetki pogotowia. W innym przypadku należy poszkodowanego ewakuować z pojazdu. Tak samo musimy postąpić, gdy osoba nie oddycha. Może to świadczyć o zatrzymaniu krążenia krwi. Gdy decydujemy się na wyjęcie rannych osób z pojazdu, musimy to zrobić ze szczególną ostrożnością. Ze względu na ryzyko urazu kręgów szyjnych usztywniamy głowę poszkodowanego. Nie może ona zwisać lub być odchylona. Jeśli to możliwe, tę czynność powinny wykonać 2 osoby z czego jedna podtrzymywałaby odcinek szyjny kręgosłupa. Jeśli jesteśmy uczestnikami lub świadkami wypadku, w którym są ofiary śmiertelne, to po interwencji pogotowia ratunkowego lub straży pożarnej nie możemy ruszać pojazdów z miejsca zdarzenia aż do przyjazdu policji. Gdy uczestniczyliśmy w wypadku i nasz samochód został uszkodzony na tyle poważnie, że dalsza bezpieczna podróż jest uniemożliwiona, policjant zabierze nam (za pokwitowaniem) dowód rejestracyjny. Zostanie on zwrócony, gdy przedstawimy zaświadczenie, że nasze naprawione auto przeszło pomyślnie przegląd w stacji diagnostycznej. Przed oględzinami auta przez likwidatora szkód nie dokonujmy w nim żadnych zmian. Zabezpieczenie miejsca wypadku – mała kolizja lub stłuczka Gdy jesteśmy sprawcą wypadku, przy lekkich stłuczkach nie jest konieczne wzywanie policji. Gdy są ofiary lub ranni albo występują trudności z ustaleniem sprawcy, jest to obowiązkowe. Wypełniamy międzynarodowy formularz, w którym wpisujemy dane uczestników wypadku, informacje o ubezpieczeniu (zakład ubezpieczeń, oddział, nr polisy i okres jej ważności). Należy też wykonać szkic sytuacyjny. Formularz muszą podpisać obie strony. Po powrocie do Polski trzeba niezwłocznie zgłosić szkodę u swojego ubezpieczyciela. Gdy jesteśmy poszkodowani w wypadku za granicą, o odszkodowanie zwracamy się do ubezpieczyciela sprawcy. Jeśli trafimy do szpitala, musimy okazać polisę. Firma ubezpieczeniowa pokryje wtedy koszty leczenia i ewentualnego transportu do kraju. Trzeba zatroszczyć się o dokumentację z przebiegu leczenia. Będzie ona podstawą do wypłaty odszkodowania. Gdy mamy wykupione Assistance, ubezpieczyciel pokryje koszty pomocy dla nas, bez względu na to, czy jesteśmy sprawcami wypadku czy ofiarami. Wybierając się samochodem za granicę, warto wykupić dodatkowe ubezpieczenie Assistance. Gdy będziemy uczestnikami małej kolizji, która nie uniemożliwi dalszej podróży, możemy zażądać od sprawcy wypadku spisania oświadczenia o jego winie (lub wezwać policję). Gdy my jesteśmy sprawcami, postępujemy analogicznie. Jeśli nie potrafimy porozumieć się z obcokrajowcem, skorzystajmy z Assistance. Najczęściej firmy ubezpieczeniowe podają numery, pod którymi można się skontaktować z tłumaczem. Po załatwieniu formalności skontaktujmy się ze swoim ubezpieczycielem, by ustalić, czy możemy naprawić samochód na miejscu i gdzie to zrobić. Gdy kolizja uniemożliwia dalszą podróż, powinniśmy wezwać policję i porozumieć się z konsultantem, dzwoniąc pod numer Assistance. Nasze auto zostanie odwiezione do warsztatu. Do wyboru będziemy mieć zakwaterowanie w pobliżu warsztatu, auto zastępcze lub transport powrotny do domu. Jeśli jesteśmy sprawcami, uzyskamy pomoc prawną. Co zrobić w przypadku poważnego wypadku? Gdy w wypadku są ranni lub zabici, najpierw wzywamy pogotowie ratunkowe i policję, a następnie Assistance. Jeśli jesteśmy sprawcami, zostaniemy zatrzymani przez policję. Wówczas warto skontaktować się z polskim konsulatem lub – jeśli mamy wykupioną ochronę prawną, np. w DAS – z prawnikiem. Na miejsce wypadku drogowego w pierwszej kolejności wzywa się pomoc medyczną, a następnie zawiadamia policję i ewentualnie straż pożarną. Telefoniczne zgłoszenie wypadku powinno zawierać następujące informacje: miejsce wypadku, kiedy nastąpił, ile jest ofiar, zwięzłą informację, o tym co się wydarzyło, kto zgłasza meldunek. Kierowca, który uczestniczył w wypadku drogowym i nie udzielił niezwłocznie pomocy ofiarom wypadku, podlega karze grzywny lub pozbawienia wolności.

Ryc. 1. Szkic sytuacyjny miejsca zdarzenia. Z relacji świadków wynika, że bezpośrednio po kolizji nie widzieli samo-chodu „sprawcy” na miejscu zdarzenia. Pierwszym świadkiem, który znalazł się na miejscu kolizji, był kierowca samochodu osobowego, jadący w pewnej odle-40

Odszkodowania W przypadku występowania do zarządcy drogi z wnioskiem o odszkodowanie (roszczeniem) należy złożyć go pisemnie do Powiatowego Zarządu Dróg (w przypadku dróg powiatowych na terenie powiatu nowosolskiego), który winien zawierać: adres korespondencyjny poszkodowanego opis zdarzenia (ulica, data, godzina, kierunek jazdy, przyczyna zdarzenia, uszkodzenia w pojeździe, czy była policja na miejscu zdarzenia i spisała protokół, inni świadkowie, inne okoliczności zdarzenia) dane pojazdu (marka i model, numer rejestracyjny) posiadane fotografie miejsca zdarzenia lub szkic miejsca zdarzenia (dokładny szkic sytuacyjny miejsca zdarzenia z dowiązaniem się do punktów stałych typu lampy uliczne, numery posesji, słupki drogowe, szkic jest niezbędny do prowadzenia czynności wyjaśniających i ewentualnego wszczęcia procedury odszkodowawczej oraz wypłaty odszkodowania) w przypadku pojazdów mechanicznych do wniosku należy dołączyć kserokopię (lub skan w przypadku e-mail) dowodu rejestracyjnego (obie strony) oraz ubezpieczenia OC, prawa jazdy, dowodu osobistego, notatki policyjnej Wniosek wraz z załącznikami złożyć można: osobiście w kancelarii ZDP w Nowej Solilistownie na adres: Zarząd Dróg Powiatowych w Nowej Soli, ul. Wojska Polskiego 100b67-100 Nowa Sólpocztą elektroniczną na adres: zdp@ Formularze do pobrania: Powiatowy Zarząd Dróg w Nowej Soli ul. Wojska Polskiego 100b67-100 Nowa Sól tel. 68 458 53 30e-mail: drogi@

opis okoliczności zdarzenia: uszkodzenia pojazdów oraz szkic sytuacyjny miejsca zdarzenia. Jeśli żaden z kierowców nie poczuwa się do odpowiedzialności, należy wezwać policję. Sporządzona przez funkcjonariuszy notatka policyjna będzie kluczowym dokumentem dla ubezpieczyciela w procesie odszkodowawczym. Zgłoszenie szkody OC Artur Mezglewski Postępowanie w sprawach o wykroczenia (nie tylko o wykroczenia drogowe) zostało w obowiązującym Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (KPW) w znacznym stopniu odformalizowane. Policja (czy też inny organ) ma dużą swobodę w sposobie prowadzenia czynności przedsądowych (czynności wyjaśniających). Podejmowane czynności – w tym także czynności dowodowe – poza pewnymi wyjątkami, nie muszą być dokumentowane za pomocą protokołu, lecz wystarczającym sposobem ich dokumentowania jest notatka urzędowa (podstawa prawna: art. 37 § 2 oraz art. 54 § 3 KPW). Istotna różnica pomiędzy protokołem a notatką urzędową jest taka, że w przypadku zastosowania protokołu: a) z jego treścią zapoznają się wszyscy uczestnicy biorący udział w czynności, b) wszyscy uczestnicy czynności mogą żądać wpisania do jego treści własnych uwag, c) wszyscy uczestnicy czynności podpisują końcowo protokół i każdą jego stronę. Natomiast notatka urzędowa sporządzana jest poza wiedzą i udziałem osób biorących udział w czynności, a podpisuje ją jedynie osoba sporządzająca (funkcjonariusz). Osoba, której sprawa dotyczy (np. kierowca) nie ma prawa zapoznania się z treścią notatki przez cały czas trwania czynności wyjaśniających (nie wie zresztą nawet o jej istnieniu). Nie zapozna się także z jej treścią w sądzie, jeśli sprawa trafi do postępowania nakazowego. Osoba taka będzie miała możliwość zapoznania się z jej treścią dopiero po wydaniu wyroku nakazowego, lub po wyznaczeniu rozprawy w postępowaniu zwyczajnym, czyli kilka miesięcy po zaistniałym zdarzeniu. Odformalizowanie czynności wyjaśniających w sprawach o wykroczenia w dużej mierze było zabiegiem uzasadnionym, służącym uproszczeniu i przyspieszeniu postępowania w sprawach mniejszej wagi. Niewątpliwie zabiegiem racjonalnym są uproszczenia dotyczące wszczynania postępowania oraz jego kończenia. Słuszne jest także pozostawienie organowi prowadzącemu postępowanie daleko idącej swobody co do zakresu i sposobu podejmowanych czynności. Sam przebieg zdarzenia komunikacyjnego winien być jednak ilustrowany poprzez pełny protokół, a nie notatkę urzędową. Pozostawienie pełnej swobody funkcjonariuszom Policji w tym względzie stanowi pole do nagminnych nadużyć oraz wypaczania toczących się postępowań. . 1. Notatka służbowa o zdarzeniu (kolizji) to z reguły pierwszy dokument sporządzany w sprawie W praktyce, notatka urzędowa umieszczana jest na karcie nr 1 akt sprawy. Sporządzana jest w dniu zdarzenia, przez funkcjonariusza dokonującego kontroli drogowej, lub też przez funkcjonariusza, który został wezwany na miejsce kolizji. 2. Standardowa treść notatek W notatce zamieszczane są dane personalne uczestników kolizji, bądź innego zdarzenia drogowego. Zamieszczany też jest krótki opis tego zdarzenia oraz informacje o skutkach postępowania mandatowego (jeśli takie postępowanie było podejmowane). Jest zasadą, iż w notatkach tych, a więc już w momencie podjęcia czynności wyjaśniających, wskazywany jest określony sprawca wykroczenia, któremu przypisywana jest wina. Dzieje się tak nawet wówczas, gdy ów „sprawca” nie został jeszcze poinformowany o stawianych mu zarzutach, a nawet w sytuacji, gdy nie wie on, że jakiekolwiek postępowanie przeciwko niemu jest prowadzone! 3. Na jakiej podstawie funkcjonariusz ustala winę określonego sprawcy? Policjantom, którzy przybyli na miejsce zdarzenia, bądź też sami wykryli wykroczenie, zwykle bardzo zależy na tym, aby nie zostały utrwalone żadne dowody rzeczowe. Nie dokonują oględzin miejsca zdarzenia, nie sprawdzają stanu technicznego pojazdów, nie zabezpieczają śladów na jezdni, nie wykonują szkicu miejsca zdarzenia, nie zabezpieczają dokumentacji fotograficznej. Przyczyną powyższych zaniechań najczęściej jest zwyczajna niekompetencja i brak zamiłowania do wykonywanej pracy. Jest jednak jeszcze jeden powód. Jeśli w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów rzeczowych, to jedynym „dowodem” (źródłem dowodowym) będą teraz sami policjanci. Wyjaśnień obwinionego bowiem, żaden sąd nie traktuje poważnie. Będąc „nieskrępowani” żadnymi dowodami rzeczowymi, mogą przedstawiać w sądzie dowolne wersje zdarzenia. Powyższa praktyka jest oczywiście bezprawna. Zarówno przepisy kodeksowe, jak też przepisy wewnątrzpolicyjne, obligują policjantów do wykonywania wszystkich czynności, o których była mowa powyżej. Obligują ich do tego: a) art. 54 § 1 KPW, b) Zarządzenie nr 609 Komendanta Głównego Policji z dn. 25 czerwca 2007 r. w sprawie sposobu pełnienia służby na drogach przez policjantów (Dz. Urz. KG Policji nr 13, poz. 100 – c) Wytyczne nr 3 Komendanta Głównego Policji z dnia 5 lipca 2007 r. w sprawie postępowania policjantów na miejscu zdarzenia drogowego (Dz. Urz. KG Policji nr 17, poz. 133 – Policjanci przedstawiają zatem taką wersję zdarzenia, jaką chcą. Sam proces podejmowania przez nich decyzji w przedmiocie przypisania winy określonej osobie nie jest powszechnie znany. Nie ulega jednak wątpliwości, że decyzje te są arbitralne. Nie ulega też wątpliwości, że Policji zależy na statystyce. Na statystyce i wizerunku. Na niczym innym więcej. 4. Wpływ ustaleń zawartych w notatce urzędowej na dalszy bieg postępowania Po sporządzaniu notatki urzędowej dalszy bieg postępowania – z reguły – polega na zbieraniu przez Policję informacji dotyczącej ustalonego sprawcy. Zwykle przeprowadzane są dowody osobowe: przesłuchiwani są świadkowie (zwykle świadkami są policjanci), powoływani są biegli. O czynnościach tych podejrzany nie jest informowany. Przesłuchiwany też jest – oczywiście – sam podejrzany. Do niedawna Policja odmawiała prawa do udziału w tym przesłuchaniu obrońcy podejrzanego. Ostatnio Policja zmienia swoje stanowisko w tym względzie. 5. Przykład: notatka autorstwa sierż. Krzysztofa Chawryło z KMP w Lublinie Tytułowa notatka dotyczy kolizji drogowej z dn. 18 sierpnia 2007 r., podczas której doszło do zderzenia dwóch samochodów osobowych (RSoW – 2257/07). a) Czynności poprzedzające sporządzenie notatki Do zdarzenia została wezwana Policja. Po ok. półgodzinnym oczekiwaniu na miejsce zdarzenia przyjechał radiowozem sierż. K. Chawryło wraz z innym policjantem. Bezpośrednio po przyjeździe sierż. Chawryło polecił kierowcom samochodów uczestniczących w kolizji odjechać z miejsca zdarzenia na parking znajdujący się ok. 150 metrów od tego miejsca. Dalsze czynności dokonywane były na parkingu. Sierżanta Chawryło nie interesowało miejsce zdarzenia oraz znajdujące się tam ślady… Na parkingu sprawdzone zostały dokumenty, przeprowadzone zostało badanie na zawartość alkoholu we krwi. Sporządzony także został wykaz uszkodzonych elementów obu pojazdów. Wykaz ten szumnie zatytułowany został „Protokołem oględzin zewnętrznych pojazdów”. Sierżant Chawryło zapytał obu kierujących o przebieg zdarzenia. Kierujący opisali to zdarzenie. Niestety obie wersje różniły się znacznie. Zasadnicze różnice w obu opisach polegały na tym, że: I. Kierujący samochodem Polonez oświadczył, że kierująca samochodem Fiat, która jechała środkowym pasem ruchu, tuż przed skrzyżowaniem, wjechała gwałtownie i bez sygnalizacji na prawy pas, a następnie niespodziewanie zatrzymała samochód po lewej stronie tego pasa, w sposób uniemożliwiający jego ominięcie. II. Kierująca pojazdem Fiat oświadczyła, że jej samochód był cały czas w ruchu, że nie zmieniała pasa ruchu, że jechała cały czas prawym pasem, oraz że jadąc w sposób płynny, nagle odczuła uderzenie w tył samochodu. Sierżant Chawryło nie zapytał o zdanie świadka zdarzenia, który podróżował w jednym z samochodów, biorących udział w kolizji i przyznał rację kierującej pojazdem Fiat. Kierujący pojazdem Polonez oświadczył, iż na jezdni są ślady kół, świadczące, że kierująca samochodem Fiat zmieniła pas ruchu tuż przed miejscem zderzenia i zażądał, aby Chawryło udał się z powrotem na miejsce zdarzenia w celu obejrzenia tych śladów. Chawryło niechętnie zgodził się pójść zobaczyć te ślady. Jeden z policjantów został w radiowozie na parkingu, a reszta: Chawryło, oboje kierujący oraz świadek udali się pieszo na miejsce zdarzenia. Na miejscu okazało się, że rzeczywiście są na jezdni wspomniane ślady kół. Chawryło uznał, iż zabezpieczenie tych śladów nie należy do jego obowiązków. Stwierdził ponadto, że to czy kierująca Fiatem zmieniała pas, czy nie, jest bez znaczenia, bo jadący prawym pasem jest odpowiedzialny za spowodowanie kolizji. b) Treść notatki urzędowej Efektem powyższych działań była notatka urzędowa, sporządzona przez sierż. Krzysztofa Chawryło, datowana na dzień 18 sierpnia 2007 r. Oto jej treść (dane samochodów są zmienione): „Z relacji kierujących oraz po śladach po pojazdach ustaliłem, iż kierujący poj. m-ki Polonez o nr rej. AAA-52FU jadąc z kierunku ul. Al. Kraśnicka ul. Sikorskiego przed skrzyżowaniem z ul. Al. Solidarności nie zachował bezpiecznego odstępu od pojazdu poprzedzającego i najechał na tył poj. m-ki Fiat o num. BBB-E362, który poruszał się w tym samym kierunku. Kierującemu Polonezem zaproponowałem MKK wysokości 300 zł odmówił przyjęcia.” Fragment notatki zaznaczony przkreśleniem został dopisany tym samym charakterem pisma w zmienionych warunkach pisarskich. c) Ocena treści notatki Notatka sporządzona przez K. Chawryło jest ewidentnie fałszywa (fałsz intelektualny). Fałsz ten w łatwy sposób można wykazać. Przede wszystkim Chawryło nic nie wspomina o dwóch wersjach opisu zdarzenia. Opisane przez niego zdarzenie odpowiada wersji prezentowanej przez kierującą pojazdem Fiat. Z treści notatki wygląda, jakby oboje kierujący w sposób zgodny opisali zdarzenie (użyto określenia „z relacji kierujących”). Chawryło wspomina w notatce o jakichś śladach. Jakich śladach? Gdzie zostały one zabezpieczone? W rzeczywistości ślady na drodze dowodziły innej wersji zdarzenia. Ślady te jednak nie zostały zabezpieczone. W notatce jest zapisane, że kierowca samochodu Polonez „nie zachował bezpiecznego odstępu”. Czy istnieje obowiązek zachowania bezpiecznego odstępu od samochodu jadącego innym pasem? W jaki sposób Chawryło ustalił, że samochody jechały cały czas tym samym pasem? I w końcu, w jaki sposób Chawryło ustalił, że w momencie zderzenia samochód Fiat „poruszał się”, a nie stał w miejscu. Pomijamy tutaj ocenę prawną zachowań kierowców w poszczególnych wersjach zdarzenia. Koncentrujemy się jedynie na sposobie i „technice” dokonywania przez Policję ustaleń faktycznych. 6. Dalszy bieg czynności wyjaśniających, po sporządzeniu notatki urzędowej Chronologia dalszych czynności była następująca: a) W dniu 3 września 2007 r. zostaje przesłuchana w charakterze świadka kierująca pojazdem Fiat. Warto zwrócić uwagę na to, że: – jej zeznania są spisane na zupełnie innym formularzu przesłuchania niż zeznania innych osób przesłuchiwanych w tej sprawie, – protokół jej zeznania sporządzony jest w formie wydruku, a inne protokoły zostały sporządzone pismem ręcznym, – jej zeznania są płynne, piękne stylistycznie, a zeznania pozostałych osób są „szarpane”, nieskładne”. To wszystko wzbudza podejrzenia, że powyższe zeznania zostały „przyniesione” do komendy, a prowadzący postępowanie jedynie je tylko podpisał… b) W dniu 6 września 2007 r. zostaje przesłuchany w charakterze osoby podejrzanej kierujący pojazdem Polonez. c) W dniu 7 września – czyli po upływie 3 tygodni od zdarzenia – zostaje w końcu przesłuchany świadek zdarzenia, który podróżował w jednym z samochodów. Świadek ten potwierdza wersję kierującego samochodem Polonez i opisując moment zderzenia zeznaje: „widziałam jak pojazd już stoi a kobieta patrzy się do tyłu tj. ogląda się odniosłam wrażenie, że ona chce wycofać i pojechać jednak środkowym pasem na wprost przez skrzyżowanie”. d) Postanowieniem z dnia 11 września 2007 r. prowadzący czynności wyjaśniające asp. Mariusz Charchuła powołuje biegłego. e) W dniu 28 września 2007 r. powołany biegły (Rafał Wrona), nie dysponując żadnymi dowodami rzeczowymi, nie dysponując nawet szkicem miejsca zdarzenia, ani jakimikolwiek pomiarami, opierając się jedynie na notatce urzędowej oraz zeznaniach, o których była mowa wcześniej, stwierdza, iż „Analiza udostępnionego materiału dowodowego daje podstawy do wskazania kierującego pojazdem Polonez, którego zachowanie wykazuje związek przyczynowy z zaistnieniem kolizji drogowej”. f) W dniu 25 października 2007 r. asp. Marisuz Charchuła sporządza wniosek o ukaranie skierowany przeciwko kierowcy Poloneza. Wniosek zatwierdza podinsp. Stefan Dudzic. g) W dniu 22 listopada sędzia Aleksandra Machel-Dzik (obecnie Zastępca Przewodniczącego III Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Lublinie) wydaje wyrok nakazowy, uznając winnym za spowodowanie kolizji kierowcę Poloneza i skazuje go na karę grzywny, stwierdzając, że „okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości” (XVII W 2509/07). Przebieg posiedzenia, na którym zapadł wyrok był następujący (posiedzenie odbywało się bez udziału i wiedzy kierowców): „Posiedzenie rozpoczęto o godz. Przewodnicząca zreferowała sprawę. Na mocy art. 34 kpsw Sąd postanowił uznać za ujawnione dowody dołączone do wniosku o ukaranie. Po sporządzeniu wyroku nakazowego, Przewodnicząca stosownie do treści 82 § 1 kpsw w zw. z art. 418a kpk zarządziła jego udostępnienie publiczne przez złożenie jego odpisu na okres 7 dni w sekretariacie tut. Sądu. Posiedzenie zakończono o godz. h) W dniu 28 listopada kierowca Poloneza otrzymuje pocztą wyrok nakazowy. i) Po kilku dniach udaje się do Sądu i wreszcie może się zapoznać z treścią notatki urzędowej sporządzonej przez sierż. K. Chawryło oraz z pozostałymi dowodami. Kierowca Poloneza składa sprzeciw od wyroku nakazowego, j) W dniu 28 lipca 2008 sierż. K Chawryło zeznaje w sądzie w charakterze świadka. Oto treść jego zeznań: „Nie pamiętam zdarzenia (…). Nie pamiętam daty zdarzenia ani jakie wykonywałem tam czynności. Uczestników zdarzenia nie pamiętam, pojazdów też nie. Rozmów z uczestnikami też nie pamiętam (…). Nie przypominam sobie zdarzenia. Szkic zdarzenia sporządzamy tylko przy wypadkach drogowych. Oględziny miejsca podobnie. Dokumentacje fotograficzną robimy też przy wypadkach”. Wnioski 1. Notatki urzędowe są – w przypadkach kolizji drogowych – jedynymi dokumentami odnoszącymi się do przebiegu zdarzenia. 2. Sporządzane są bez udziału i wiedzy uczestników zdarzenia. 3. Ich treść jest niesprawdzalna, gdyż Policja nie zabezpiecza jakichkolwiek śladów materialnych (ślady zabezpieczane są tylko przy wypadkach drogowych, ale nie przy kolizjach). 4. Uznanie przez funkcjonariusza w notatce czyjejś winy w praktyce oznacza, że dalsze postępowanie będzie polegało jedynie na zbieraniu informacji o podejrzanym oraz dowodów jego winy, a nie na dalszym wyjaśnianiu przebiegu zdarzenia. 5. Sądy na podstawie notatek urzędowych bezkrytycznie ustalają stan faktyczny. 6. Praktycznie nie ma żadnych możliwości wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantowi, który dokonał przestępstwa fałszerstwa dokumentu (notatki). Osoba pokrzywdzona (kierowca) nie uzyska w takim postępowaniu uprawnień strony, a zatem postępowanie nie zostanie wszczęte. 7. Praktycznie nie ma także możliwości ukarania policjanta w trybie postępowania dyscyplinarnego, gdyż przepisy dyscyplinarne nie przewidują udziału „niefunkcjonariuszy” w takim postępowaniu, a więc w razie zawiadomienia o niedopełnieniu obowiązków, stan faktyczny zostanie ustalony na podstawie relacji policjanta. Szkic sytuacyjny z miejsca powstania szkody: przed powstaniem szkody w czasie powstania szkody bezpoœrednio po powstaniu szkody InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeñ S.A. Oprogramowanie Ulotki informacyjne dotyczące programów CYBID Systemy i usługi pomiarowe Szczegółowe informacje na temat systemów pomiarowych i oferowanych przez nas usług. Przykłady zastosowań Szkice i Wizualizacje Przykładowe opracowania szkiców i wizualizacji 3D miejsc zdarzeń drogowych oraz kryminalnych Symulacje Przykłady animacji i symulacji zdarzeń drogowych oraz kryminalnych wykonane w programach CrimeSIM i V-SIM Kh7G0Y.

2ywvbu56mc.pages.dev/187

2ywvbu56mc.pages.dev/330

2ywvbu56mc.pages.dev/350

2ywvbu56mc.pages.dev/252

2ywvbu56mc.pages.dev/124

2ywvbu56mc.pages.dev/335

2ywvbu56mc.pages.dev/157

2ywvbu56mc.pages.dev/215

2ywvbu56mc.pages.dev/246

szkic sytuacyjny miejsca zdarzenia przykład